پایان نامه عالم ذر

پایان نامه عالم ذر
رشته تحصیلی : پژوهش های دانشگاهی

فرمت فایل : doc

تعداد صفحات : 113

حجم فایل (به کیلوبایت) : 168

فرمت دانلود : رار/ زیپ

مبلغ : 9000 تومان

خرید و دانلود

پایان نامه عالم ذر

چکیده 

 

    موضوع عالم ذرّ، همواره یکی از بحث برانگیزترین مباحث قرآنی و اسلامی بوده است و مفسران، متکلمان، فیلسوفان و عارفان مسلمان درباره آن بسیار سخن گفته­اند.

      آن چه از ظاهر آیات و روایات اسلامی بر می­آید، این است که هر انسانی قبل از تولد از مادر، عالم یا عوالمی را طی کرده است:( در مرحله­ای انسان­ها فقط دارای روح بوده­اند(عالم ارواح یا اظله یا روح العقل)در مرحله­ای دیگر، روح آدمی دارای قالب و جسدی خاص گردیده است(عالم طین) که مربوط به ذرات مادی بدن ما است. در روایات مربوط به این مرحله از خلقت، سخن از آب، خاک، مالش، اصحاب یمین واصحاب شمال، ذرات همانند مورچه، آتش و آزمون عبور از آن وجسدآدم(ع) که هنوز روح در آن دمیده نشده است، ­می­باشد.

ومرحله­ای که بعد از خلقت آدم است(عالم روح الحیوان یا روح الحیات) که خداوند نفخ روح در جسم آدم(ع)  نمود و او را کامل کرد، وجودِ فردی حقیقی داشته و در هر مرحله متحمّل معارف و حقایقی گردیده است، که همه آن­ها نقش اساسی در زندگی دنیوی و اخروی او دارد.

      در همین عوالم است که همه انسان­ها در یک فضای مقدّس و نورانی، مورد تفضّل و عنایت حضرت حق قرار می­گیرند و پس از اعطای اختیار و ارائه معرفت خداوندی، مورد سؤال قرار گرفته­اند: " ألست بربکم" ؟ وهمگی در پاسخ گفتند:"بلی".

     در روایات ­آمده است که: در همین عوالم بوده که خداوند بر ربوبیت خودش، نبوت پیامبر(ص) و ولایت علی(ع) از انسانها پیمان گرفت و خود و پیامبرانش را به انسانها شناسانده است.

              علامه طباطبائی در کتاب ارزشمند المیزان فی تفسیر القرآن ذیل آیه 172سوره اعراف نتیجه گیری می­کند که منظور از عالم ذر، عالم ارواح است. یعنی خداوند در آغاز، ارواح انسان­ها را آفرید و مخاطب ساخت و از آنان اقرار به توحید گرفت.

   در بررسی­تفسیر نمونه در ذیل آیه172سوره اعراف این گونه بیان شده است که: منظور از عالم ذر،"عالم استعدادها"­و منظور از پیمان،"پیمان فطرت"است.

      هدف اصلی آفرینش انسان، رسیدن به کمال، سعادت واقعی، دست یافتن به مقام شامخ انسانی و راه یابی به عالم ملکوت است که این همه در پرتو شناخت، معرفت و بندگی آگاهانه به پیشگاه حضرت احدیت ممکن خواهد بود.

کلید واژه: ذر، ازل، ألست، عهد، میثاق.

مقدمه

 

     بازگشت به حیات قبل از دنیا و شناخت چگونگی، چرایی، نوع نسبت آن با حیات این جهان و پیوند آن با حیات اخروی از یك‌ سو امری دلنشین و عقلانی است و از سوی دیگر بسیار دشوار به نظر می­رسد؛ یعنی یاد آوری شناخت و شهود «ربوبیت خدا» و «عبودیت انسان در برابر خدا» و بازشناسی «عهد اول» به هم سرشته‌اند و این خود، از «سهل و ممتنع» بودن موضوع «عالم میثاق و نشئه ذر» و تعامل آن با سرشت و سرنوشت انسان حكایت خواهد داشت و انگیزه آدمی را برای بازشناسی و بازیابی ماهیت خود قبل از این دنیا و در آخرت و در کل شناخت هویت انسان از آغاز تا انجام را بیشتر می‌كند.

      می­دانیم که قرآن کتاب هدایت انسان است و به همه وقایع مهم او که نقشی اساسی در سعادت و شقاوت انسان دارند اشاره دارد و طبیعی است که به مسئله مهمی چون"عالم ذرّ" که دارای جایگاه بسیار مهمی در حیات فکری و رفتاری او است اشاره می­کند.

       بیش از 10آیه در سوره­های مختلف قرآن آمده است که به این عالم اسرار آمیز مربوط می­شوند.

      بحث" عالم ذرّ" سابقه­ای طولانی در میان اندیشمندان مسلمان دارد.گروهی را به انکار ویا تردید درآن و گروهی را به اعتقاد به آن سوق داده است. شاید بتوان گفت که تعداد منکران بیش از معتقدان بوده است.

       برخی از متکلمان، مفسران و محدثان با استناد به بعضی از آیات و روایات، معتقدند که قبل از آن که بدن دنیایی هر فرد از افراد انسان تکوین یابد و از رحم مادر متولد شود، در عالمی که به معنای عام آن، به نام" عالم ذرّ" نامیده می­شود، وجود داشته است.

       اثبات وجود عالم ذرّ آثاری را به همراه دارد که به بعضی از آن­ها اشاره می کنیم: افزایش معرفت و ایمان و گرایش وکشش به عبودیت در برابر خدای سبحان، گرایش به معنویت و یاد خدا وخلوص و عمل صالح، بازگشت به ایمان و وصل به اصل خویش پس از دوری و فراق از خود حقیقی و رحمانی.

     آن چه از مجموع آیات و روایات به روشنی بر می آید، این است که عالم ذرّ به عالم یا مرتبه ای از هستی انسان گفته می­شود که در آن ، روح هر انسان، مقدم بر تولد بدن طبیعی او، وجود داشته و مراتب خاصی از معرفت را سپری کرده است که در رأس آن ، معرفت شهودی پروردگار متعال قرار دارد.

      بر اساس روایات معصومین(ع)، هر انسانی در مرحله­ای از وجود خود، هویتی روحانی محض داشته است، یعنی دارای روحی مجردو بدون هیچگونه بدنی بوده است. گاهی در احادیث اسلامی، از این مرحله به"عالم اظلّه واشباح" تعبیر شده است. اما روح انسان در مرحله­ای دیگر از وجود خود، دارای بدنی خاص بوده که از آن به"بدن ذرّی"، بدنی بسیار ریز و کوچک است که خداوند آن را از خاک آفریده است و مراحلی را که در قرآن با عناوین: تراب، طین، صلصال و...آمده است، در خلقت خود، سپری کرده است.گاه در سخنان

 معصومین(ع)، این بدن ذرّی،"طینت" نامیده شده است.

بُکَیربن اَعیُن قالَ: کانَ اَبُو جَعفَر(ع) یَقُول: اِنَّ الله اَخَذَ میثاقَ شیعَتنا بِالوِلایَة لَنا وَ هُم بِالذَر، یَوُمَ اَخَذَ المیثاق علی الذَر، بالاِقرار لَه بالربوبیة وَ لِمُحَّمد(ص) بالنُبُوة وَ عَرش الله جَلَّ وَ عَزۀَّ عَلی بِمحمد اُمته فی الطین وَ هُم اظلة وَ خَلَقَهُم مِن الطینتة الَّتی خَلَقَ منها آدَم وَ خلق الله ارواح شیعتنا....

       «بکیر بن اعین گفت امام صادق(ع) می­گوید: همانا خداوند از شیعیان ما میثاق گرفت برای ولایت ما در عالم ذر، روزی که در عالم ذر بودند. برای اقرار به ربوبیت پروردگاری خود و برای نبوت محمد(ص)و عرش خدا جلَّ و عزّة و به محمد(ص) در طین و در عالم ارواح و خلق کردن آن را از سرشت خودش همانطور که خلق کرد آدم را، وخلق کرد خداوند ارواح شیعیان ما را...

  از احادیث مختلف استفاده می شود که همین دوران (روح همراه با بدن ذرّی) هم به مراحل فرعی تری تقسیم می شود. تعابیری هم که در روایات اسلامی به صورت"عالم ذرّ اول"آمده است ،حاکی از_دست کم_"عالم ذرّ دوم" است و نشانگر همین نکته دقیق است که عالم ذرّ منحصر به یک مرحله نیست و خودش به مراحل مختلفی تقسیم می شود.

      در واقع ، اصطلاح" عالم ذرّ"، در احادیث معصومین(ع)، گاهی به معنای خاص اطلاق می­شود که همان "بدن های ذرّی" است ، و گاهی به معنای عام اطلاق شده که(اعم از عالم اظلّه و اشباح و عالم ارواح بدون بدن و عالم ارواح همراه با بدن های ذرّی)به کار رفته است.

   این پژوهش با عنوان «عالم ذر در آیات و روایات» در سه فصل تدوین گردیده است که عبارتند از:

فصل اول به بیان  شناخت عالم ذر می­پردازد.

در فصل دوم عالم ذر از دیدگاه قرآن مورد بررسی قرار می­گیرد.

و در فصل سوم عالم ذر از دیدگاه روایات و در نهایت نتایج حاصل از پژوهش بیان شده است.

امید است که در درجه اول مورد رضای خداوند و در درجه دوم مورد استفاده خوانندگان قرار گیرد. انشاءالله

 

فهرست مطالب

چکیده...................................................................................................................................................................3

مقدمه....................................................................................................................................................................4

بیان مسئله..................................................................................................................................................................6

اهمیت و ضرورت انجام تحقیق............................................................................................................................6

اهداف تحقیق.......................................................................................................................................................7

سؤالات تحقیق.....................................................................................................................................................7

فرضیه های تحقیق................................................................................................................................................7

ادبیات و سوابق پیشینه تحقیق...............................................................................................................................8

تعریف واژه ها..................................................................................................................................................... 9

جنبه جدید و نوآوری تحقیق.............................................................................................................................10

 

فصل اول: شناخت عالم ذر

 

مقدمه..................................................................................................................................................................12

1-1-معنای لغوی و اصطلاحی "عهد"..............................................................................................................12

1-2- معنای لغوی و اصطلاحی "ألست"..........................................................................................................13

1-3- تعریف عالم ذر........................................................................................................................................13

1-4- وجه تسمیه و نام گذاری عالم ذر ............................................................................................................14

1-5- زمان عالم ذر............................................................................................................................................14

1-6- مکان عالم ذر............................................................................................................................................17

1-7- ضرورت پیمان..........................................................................................................................................18

1-8- ویژگیهای جسمانی انسان در عالم ذر.......................................................................................................19

1-9- فلسفه عالم ذر..........................................................................................................................................21

1-10- فلسفه فراموشی عالم ذر.........................................................................................................................22

 

 فصل دوم: عالم ذر از دیدگاه آیات

 

مقدمه..................................................................................................................................................................27

2-1- ضمیمه(جدول مربوط به آیات عالم ذر)...................................................................................................27

2-2- آیات مربوط به عالم ذر............................................................................................................................27

2-3-نتایج حاصل از آیات................................................................................................................................60

 

فصل سوم: عالم ذر از دیدگاه روایات

 

مقدمه..................................................................................................................................................................62

3-1- ضمائم(جداول مربوط به روایات عالم ذر)...............................................................................................62

3-2- جمع بندی روایات..................................................................................................................................94

3-2-1- مرحله اول عالم ذر.............................................................................................................................94

3-2-2- مرحله دوم عالم ذر......................................................................................................................95

3-2-3- مرحله سوم عالم ذر.................................................................................................................97

3-3-آراء صاحب نظران درباره جایگاه میثاق...................................................................................................100

3-4- دلایل استفاده از آیات و روایات............................................................................................................105

3-5- نتایج حاصل از روایات.........................................................................................................................105

3-6- نتیجه گیری پایانی.................................................................................................................................107

منابع و مآخذ...................................................................................................................................................110