جزوه تشریح اندامهای كیاهی

جزوه تشریح اندامهای كیاهی
رشته تحصیلی : پژوهش ها

فرمت فایل : doc

تعداد صفحات : 20

حجم فایل (به کیلوبایت) : 878

فرمت دانلود : رار/ زیپ

مبلغ : 4000 تومان

خرید و دانلود

جزوه تشریح اندامهای كیاهی

 

قسمتی از متن:

اندام (Organ): قسمتی از یك جانور یا گیاه كه برای عمل ویژه ای مثل هضم، تنفس، تولیدمثل و ... متناسب شده باشد. اندام ها در واقع مجموعه ای از بافت ها می باشند و وظیفه خاصی را به عهده دارند.

اندام های اصلی گیاهی عبارتند از: ریشه، ساقه، برگ، گل و میوه

ریشه  Root

      ریشه ها اكثراً در زیر خاك قرار داشته و عهده دار جذب مواد غذایی و مسؤول ایستایی و نگهداری گیاهان و گاه ذخیره مواد می باشند. ریشه دارای ژئوتروپیسم (زمین گرایی) و هیدرتروپیسم (رطوبت گرایی) مثبت و فتوتروپیسم (نورگرایی) منفی است. بین سیستم ریشه و بخش هوایی توازن وجود دارد ولی معمولاً ریشه ها گسترش بیشتری دارند. عمق ریشه ها در خاك بسته به نوع گیاه متفاوت است و در گیاهان چوبی 3 تا 5 متر و در علفی ها 60 تا 90 سانتیمتر است. البته موارد استثنایی هم وجود دارد و ریشه درخت گز تا 30 متر در خاك نفوذ می كند. گاه نیز ریشه ها بسیار سطحی و توسعه نیافته است كه این مورد را در شرایط نامساعد رشدی مشاهده می كنیم.

از نظر منشاء دو نوع ریشه در گیاهان وجود دارد:

الف- ریشه اصلی: ریشه ها معمولاً از ریشه چه (Radicale) منشاء می گیرند. این ریشه ها كه در واقع از رشد و نمو جنین بوجود می آیند، ریشه اصلی نامیده می شوند.

ب – ریشه نابجا : ریشه‌هایی كه منشاء جنینی نداشته و از ریشه‌‌چه منشاء نمی‌گیرند، ریشه‌های نابجا می‌باشند. ریشه های نابجا هم در دولپه ها و هم در تك لپه ها دیده می شوند. ریشه های نابجا در قسمت های مختلف گیاه مثل ساقه و برگ و حتی بعضاً در گل آذین پدیدار می شوند. مثل دكمه های چسبناك در گیاه چسبك كه از گرههای ساقه تولید می شود.

ریشه ها از لحاظ طرز گسترش در خاك دو نوعند:

1 – ریشه افشان (Fibrous root)در گیاهان تك لپه ریشه های اصلی عمر اندكی دارند و پس از رشد ساقه چه         (Epicotil) از محل گرههای ساقه ریشه های نابجا را بوجود می آورند و ریشه های اصلی از بین می رود. در این گیاهان ریشه های نابجا به اشكال مختلف و غالباً افشان توسعه می یابد. این ریشه ها از نظر ضخامت رشد چندانی ندارند و ریشه های اصلی و فرعی تاحدی زیادی یكنواخت می باشند.

2 – ریشه راست (Tap root) كه از رشد ریشه اصلی منشاء می گیرند. ریشه های فرعی و اصلی از نظر ضخامت كاملاً از هم قابل تمایز می باشند. این ریشه ها نسبت به ریشه های افشان از نفوذ عمیقتری برخوردار می باشند.

 

 

 

 

 

 ساختمان نخستین ریشه

برای بررسی ساختمان نخستین ریشه، مقطع طولی و عرضی تارهای كشنده را مورد مطالعه قرار میدهیم.

الف - مقطع طولی:Longitude section

دراین مقطع به ترتیب از پایین به بالا نواحی زیر را می بینیم:

1 – كلاهك(Root cap): كه ممكن است در گیاهان مختلف كوچك و ضعیف و یا بزرگ و قوی بوده و یا اصلاً وجود نداشته باشد. عمل كلاهك دقیقاً مشخص نیست ولی دو نقش برای آن متصور شده‌اند. یكی محافظت از ریشه و دیگری هدایت ژئوتروپیسم مثبت ریشه.

2 – مریستم انتهایی ریشه  یا منطقه تقسیم سلولی:

(The region of cell Division)

 كه درست در زیر كلاهك قرار دارد و سازنده بخش های دیگراست. این مریستم بسته به سطح تكاملی گیاه ممكن است ساده و یا پیشرفته باشد. در گیاهان متكامل تر، پس از كلاهك سلولهای بنیادی مادر حضور دارند. و سه گروه سلول مریستمی نیز به فاصله بسیار نزدیكی در مجاورت آن قرار دارند.

این سه گروه عبارتند از:

1 – پروتودرمال Protodermal : سازنده اپیدرم ریشه

2 – پرو وسكولار Provascular :

 سازنده بافت های هدایت كننده

3 – مریستم زمینه ای Ground meristem:

 سازنده بافت های زمینه ای

3– ناحیه رشد طولی (The region of Elongation)

سلولهای این قسمت رشد طولی نشان میدهند و طویل می شوند.

4 – ناحیه بلوغ یا تمایز (The region of Maturation)

سلولها در این بخش شروع به تمایز می كنند. این ناحیه تا تمایز كامل سلول ها ادامه دارد. در این ناحیه تارهای كشنده نیز حضور دارند و ازاینرو به منطقه تارهای كشنده نیز معروف است. در ریشه اولین سلولهایی كه تمایز        می یابند، سلولهای آوند چوب می باشند كه پروتوگزیلم نامیده می شوند.

 

ب - مقطع عرضی: Cross section

در این مقطع به ترتیب از بیرون به درون نواحی زیر را می بینیم:

1 – منطقه اپیدرم ریشه كه عمدتاً فاقد كوتیكول می باشد و بسیاری از سلولهای آنها به طرف سطح خارجی اندام، زایده ای ایجاد می كنند. این زائده ها همان تارهای كشنده می باشند. یك تار كشنده سلولی است با دیواره نازك، پكتوسلولزی، واكوئل بسیار درشت و هسته ای كه غالباً در انتهای سلول را می گیرد. تارهای كشنده در محیط های شدیداً مرطوب و یا در داخل آب استوانه ای شكل هستند ولی در داخل خاك معمولاً بصورتهای منشعب دیده می شوند.

2 – منطقه پوست (Cortex): كه ناحیه ای وسیع را در بر می گیرد و از سلولهای پارانشیمی بدون كلروپلاست تشكیل شده است كه حاوی مواد ذخیره ای بویژه از نوع نشاسته می باشد. سلولهای پارانشیمی كه بطرف سطح اندام قرار می گیرند، در پوست ریشه به تدریج ویژگی هایشان تغییر یافته و دیواره شان به چوب پنبه آغشته می شود. این سلولها در اكثر اوقات محتویات خود را از دست میدهند و بدین ترتیب چند لایه سلول مرده با دیواره چوب پنبه ای بلافاصله زیر تارهای كشنده تشكیل می شود كه اصطلاحاً اگزودرم Exodermis نامیده می شوند. درونی ترین سلولهای منطقه پوست ریشه آندودرم (Andodermis) خوانده می شود. آندودرم تنها از یك لایه سلول پارانشیمی تشكیل می یابد كه سلولهایی هستند كه در جهت محور طولی ریشه كشیده شده اند. در محل دیواره این سلولها تغییراتی بوجود می آید. بطوریكه دور تادور سلولها را نواری از جنس لیگنین و سوبرین (چوب پنبه) بوجود می آید. این نوار چوب پنبه ای لیگنینی كه در واقع یك بخش ساختمانی خاص می باشد، به نام نوار كاسپاری Casperian strip خوانده می شود. در محل نوار كاسپاری دیواره سلول ضخیم و لیگنینی می شود. نوار كاسپاری یك ضخیم شدگی ساده دیواره نیست. در این محل غشای سیتوپلاسمی به شدت به دیواره می چسبد.

سلولهای آندودرمی در بازدانگان، نهانزادان آوندی و در بسیاری از دو لپه ها ویژگی های ساختمانی خود را حفظ می كنند. ولی در اكثر تك لپه ای ها و تعدادی از دولپه ها، همراه با افزایش سن گیاه دیواره سلولهای آندودرمی به تدریج به ماده لیگنینی در تمام سطوح و به طور كامل آغشته می شود. گاهی هم همه دیواره ها به لیگنین و چوب پنبه آغشته می شوند، بجز دیواره خارجی آنها كه در این شرایط، سلولها منظره نعل اسبی به خود می گیرند. در این شرایط تعدادی از سلولها در میان سلولهای آندودرمی، دیواره های سلولزی خود را حفظ می كنند كه محل عبور آب و مواد معدنی جذب شده توسط گیاه از پوست به طرف استوانه مركزی می باشند. این سلولها را سلولهای معبر گویند.

 

3 – استوانه مركزی (Central cylinder) بخش میانی ریشه كه شامل دو نوع بافت میباشد :بافت پارانشیم و بافت هادی.

- بافت هدایت كننده شامل آوندهای چوب و آبكش است. دستجات چوب و آبكش در ریشه جدا از هم و به صورت یك در میان می باشند و بنابراین تعداد دستجات چوب و آبكش باهم برابر است.

تكامل گزیلم در ریشه به سمت مركز است، به این معنی كه تمایز دستجات چوب به سمت مركز ریشه است و از بیرون به درون پروتوگزیلم و سپس متاگزیلم ها قرار دارند. متاگزیلم از قطر بیشتری برخوردار بوده و تمایز بیشتری یافته است. چنین دستجات آوندی كه تمایز به سمت مركز است را اِگزارشExarch  می گویند. رأس مثلث های در دستجات چوبی كه به قطب چوبی معروف است بطرف آندودرم قرار دارد. تكامل فلوئم نیز به سمت مركز ریشه است ولی از لحاظ ظاهری تفاوتی بین پروتو و متافلوئم دیده نمیشود.

تعداد دستجات چوبی در ریشه تك‌لپه ها 2 (Diarch) تا 3 (Thriarch) و ندرتاً 4 (Tetrarch) تا 5 عدد (Polyarch) است. تعداد دستجات چوبی در دو لپه ها متعدد و معمولاً بیش از 4 عدد (Polyarch) است.

- بخش دیگر استوانه مركزی سلولهای پارانشیمی می باشند كه در سه بخش مختلف قرار می گیرند. معمولاً یك ردیف سلول پارانشیمی در زیر آندودرم قرار می گیرد و محدوده استوانه مركزی را مشخص می كند كه دایره محیطیه (Pericycle) نامیده می شوند كه منشاء ریشه های فرعی می باشند. بخش دیگری از سلولهای پارانشیمی در محور ریشه جای می گیرند و مغز ریشه را تشكیل میدهند (پارانشیم مغز). در دولپه ها معمولاً این پارانشیم دیده نمی شود. محور ریشه در این گروه از گیاهان توسط عناصر متاگزیلمی اشغال می شوند. در تك لپه ها پارانشیم مغز را معمولاً مشاهده می كنیم كه در این گروه از گیاهان سلولهای پارانشیمی مغز دیواره شان لیگنینی شده است و بالاخره بخش دیگری از سلولهای پارانشیمی در فاصله میان دسته های چوب و آبكش قرار می گیرند و به نام پارانشیم شعاعی یا اشعه میانی خوانده می شوند. این پارانشیم در ساختمان اولیه ریشه معمولاً گسترش و توسعه قابل توجهی ندارد و به یك یا دو ردیف سلول محدود میباشد.

فهرست مطالب

 

بافت شناسی   .................................................................................... .................................................................   1

انواع بافت   ................................................................................ ................................ .........................................  1 

الف – بافت های مریستمی  .......... .......................................................................... ...........................................   1

تقسیم بندی بافت های مریستمی   .............................................. ..........................................................................   2

ب – بافت های غیر مریستمی یا دائمی   .............. ............................... ...............................................................   3

1 – بافت ساده   .............................................................................. .............................................. ....................   3

پارانشیم   .............................................. .............................................. .............................................. ...............   3

انواع بافت پارانشیم ............................... ..............................................................................................................   3  

بافت كلانشیم  ....................................................................... ..............................................................................   4

انواع بافت كلانشیم   ........................................................ .................................... .............................................    5  

اسكلرانشیم   ...................................................... .............................................. ..................................................   5

انواع بافت اسكلرانشیم   ......................................... .............................................. ..............................................   5  

بافت ترشحی   ............................................................................. .......................................................................   6

انواع بافت ترشحی   ....................... ............................................. .......................................................................   7

2 – بافت مركب   .................................................................................................................................................  9

بافت های هادی (هدایت كننده)   .........................................................................................................................   9

بافت آوند چوبی   ............................... .............................................. ................................................................   9

بافت آوند آبكش   ........................ .............................................. .....................................................................   13

بافت محافظ   ............................. .............................................. .......................................................................   15

1 – بافت اپیدرم یا روپوست   ................................................... .......................................................................   15

2 – بافت پریدرم .............................................. ................................................................................................   16