تحقیقی پیرامون هنرهای سنتی ایران–قلمدان تحقیقی پیرامون هنرهای سنتی ایران–قلمدان

دسته : علوم انسانی

فرمت فایل : doc

حجم فایل : 1092 KB

تعداد صفحات : 35

بازدیدها : 201

برچسبها : دانلود تحقیق پیشینه تحقیق

مبلغ : 4000 تومان

خرید این فایل

تحقیقی پیرامون هنرهای سنتی ایران–قلمدان

تحقیقی پیرامون هنرهای سنتی ایران–قلمدان در 35 صفحه ورد قابل ویرایش

تحقیقی پیرامون هنرهای سنتی ایران–قلمدان در  35 صفحه ورد قابل ویرایش 

فهرست مطالب

عنوان                                                                                                                  صفحه

1- قلمدان در زمانهای گذشته.............................................................................. 1

2- مقوای قلمدان و شیوه ساختن آن.................................................................... 5

3- قلمدان خام در دست نقاش.............................................................................. 7

4- بوم سازی قلمدان............................................................................................ 9

5-جعبه قلمدان...................................................................................................... 13

6- محتویات قلمدان- اندازه قلمدان....................................................................... 13

7- اقسام قلمدان.................................................................................................... 15

8- فهرست منابع و مأخذ...................................................................................... 34

 

قلمدان از سه قرن پیش كه وسایل تحریر به صورت امروزی وجود نداشت، بهترین وسیله فراگیری خواندن و نوشتن و مهمترین عامل تشویق مردم در آموختن خطاطی و خوشنویسی بود. هنرمندان سعی داشتند قلمدانها را طی سه قرن اخیر زیباتر و نفیس تر ساخته و به صاحبان ذوق و هنر و طالبان علم و ادب عرضه دارند.

نكته ای كه در اینجا قابل ذكر است، استفاده از قلمدان در روزگاران گذشته، برای حفظ قلمهای نیی تراشیده شده درون آن بود تا مانع شكستن آنها شود. دواتی فلزی از برنج، نقره یا طلا در داخل قلمدان قرار داشت. مضافاً اینكه علاوه بر چند قلم چاقوی قلم تراش، قاشق كوچك آب دوات، قط زن و قیچی باریك هم در قلمدان گذارده می شد.

در ایران باستان از وجود پدیده ای به نام قلمدان اطلاعی در دست نیست ولی بعد از اسلام كاربرد قلمدان برای كارهای تحریری معمول بود و در مكتب ها و مدرسه ها و مراجع دیوانی از آن بهره گیری می شده است (البته قلمدان هایی در دوران ساسانیان به صورت مشبك و غیر مشبك از فولاد و مفرغ بود و نقره كوبی و طلاكاری شده است).

قلمدانهایی كه پیش از سدة نهم هجری ساخته می شده بر دو نوع بوده است؛ چوبی و فلزی كه نوع چوبی آن بیشتر ساده و گاهی با منبت كاری همراه بوده و نوع فلزی آن اكثراً از فولاد ساخته می شده، به ساده و مرصع تقسیم می گردیده است.

قلمدانهای فولادی مرصع طلاكوب و گوهر نشان جنبه اشرافی داشته و بر روی بعضی از آنها آیات قرآنی یا اشعاری به صورت كنده كاری دیده شده است.

در دورة تیموری به موازات ترقی هنرهای تزئینی از قبیل مینیاتورسازی (نگارگری) و خطاطی و تذهیب و صحافی می توان حدس زد كه قلمدان سازی نیز تحولی توأم با ترقی یافته و به علت توجه خاصی كه شاهان و شاهزادگان و دولتمردان زمان نسبت به هنر خوشنویسی داشته اند این وسیلة نگارش، جنبه هنری و تزئینی پیدا كرده باشد.

ترقی قلمدان مقوایی نقشدار از اواخر دوران صفوی آغاز و در اواخر عصر قاجار پایان پذیرفته است. آنچه از قلمدانهای دوران صفوی به نظر می رسد از تاریخ 1070 هجری به بعد بوده است.

از ویژگی های قلمدان دورة صفوی، استواری و مرغوبیت مقوا و تفاوت سبك وزنشان و گل بته و كم تصویر بودن آنها در مقایسه با دوره های بعد است و از حیث اندازه و شكل نیز، قلمدان معمولی صفوی قدری بزرگتر و مسطح تر از قلمدان متعارف عصر قاجار می باشد. در دیوارة زبانه برخی از آنها نیز گاهی معرق كاری با چرم دیده می شود.

تك صورت سازی ایستاده از شاهان و شاهزادگان صفوی با جامه های معمول آن زمان و تصویر بانوان زیبا در حالت ایستاده و نشسته و و لمیده (با جاذبه نگارگری) و همچنین نقش كاخهای آن عصر و دورنما و پلها و خیابانهای مشجر و تصویرهای نیم تنه ای اشخاص در بدنة دو طرف قلمدان از جمله ویژگیهای دوران صفویست كه مورد تقلید نقاشان دوره های بعد نیز قرار گرفته ولی به پایه كارهای ممتاز این زمان نرسیده است.

در دورة (زندیه) هر چند از نظر افزایش تاثیر سبك اروپایی در نقاشی قلمدان، رگه های تحولی به چشم می خورد اما تقلید از استادان نام آور پیشین به طور كلی رایج و معمول بوده و آثار این دوره را حقیقت باید دنباله مكتب صفوی دانست. از این روی است كه قلمدانهای این دوران تا حدی از اصالت سبك صفوی بی بهره نیست و بیننده صاحب نظر را به یاد شیوة آن زمان می اندازد. سبك زندیه در قلمدان نگاری تا اوایل دورة قاجاریه (قرن سیزدهم) ادامه دارد و از میانه های این عصر مكتب، بر روی دلبستگان خود باب آشنایی می گشاید و هنرمندان و هنرآموزان خویش را به پژوهندگان با ذوق می شناساند در این مكتب تنوع و نوآوری بنابر مقتضیات عصر كه از آن جمله رفت و آمد با دنیای غرب است به نحو چشمگیری پدیدار و سبكهای گوناگون با سلیقه های جوراجور، از سوی استادان نامی به تجلیگاه هنر عرضه می گردد. این تنوع و تجدد هم در شیوه كار و هم در طرح موضوع (سوژه) به ظهور می رسد و به حدی گسترش می یابد كه پژوهنده را به ترقی خاصی كه در هنر قلمدان به وجود آمده است متوجه می سازد.

در این دورة سبك معمول به سه گونه تقسیم می شود: ایرانی سازی، فرنگی سازی، سبك میانه در شیوه ایرانی سازی، روش نقاشان قلمدان این بوده است كه در چهره پردازی و جامه سازی و تجسم بخشیدن منظره ها، بكار خود رنگ ملی و اصالت ایرانی و هندو باین جهت موضوع كار خود رنگ ملی و اصالت ایرانی دهند و به این جهت موضوع كار خود را از تجلیات و شئون زندگی مردم ایران و محتوای فرهنگ و ادبیات فارسی و داستانهای ملی و عرفانی و مذهبی و رویدادها و جنگهای تاریخی برمی گزیده اما همچنان كه برخی از رهروان این طریق سعی داشته اند ابتكاری در شیوة انتخاب شده خود به ظهور رسانند بعضی دیگر به تقلید پرداخته، در دنباله روی یا اكمال طرز پیشگامان خود قدم زده اند.

در سبك فرنگی سازی، استادان دلبسته به این شیوه تصویر زنان و مردان را با آرایش و پوشاك اروپایی می ساخته و از باسمه های فرنگی و تابلوهای نقاشان بزرگ ایتالیا و غیره الهام می گرفته و گاه در گزینش موضوع نیز از آنان تقلید می نموده اند.

در شیوة میانه استادان این سبك كوشیده اند كه بین دو روش نامبرده آمیزشی پدید آورند و از مزایای هر دو سبك برای جلوه بخشیدن به آثار خود بهره برداری نمایند و مسلم است كه برخی از آنان در این كوشش و پویش موفق بوده اند.

در دوره قاجار گل و بوته و پرنده‌سازی و تقسیم‌بندیهای آن در سطح رویین و سطوح‌ جانبی قلمدان تنوع یافته و در كار بعضی از استادان گل و بوته‌ساز متأخر گرایشی به سبك اروپایی دیده می‌شود. نقش فندق به برگهای پهن رگه دار توأم با گل و برگ‌، از جمله كارهای رایج در میان گل و بوته‌سازان است. همچنین در پرنده‌سازی بویژه پروانه حالات مختلف مرغان و پروانگان بر روی شاخه گلها و اقسام آنها در اقلام ریز و درشت تازگیهای را بنظر بیننده می‌رساند.

در دوره قاجار هنر قلمدان از جهات مختلف پیشرفت نموده و مكتب‌های گوناگون پیدا كرده و استادان بزرگی در چهره‌سازی و تذهبی و زرنشان و گل بوته به ظهور رسیده‌اند كه هر یك در جای خود فردی شاخص و هنرمندی ممتاز بشمار می‌روند و در راه بالا بردن سطح این هنر ملی گامهای بلند برداشته‌اند.

منظور پیشكش دادن به رجال عرفان مآب و سران سلسله درویشان ساخته می شده است.

قلمدان گرفت و گیر: یكی از اقسام نقاشی قلمدان معروف به «گرفت و گیر» می باشد. نقاش این قسم قلمدان چنان است كه هنرمند منظره ای حمله جانوران درنده را به یكدیگر و حملة اژدها و درندگان را به چرندگان و فشرده آنها را در زیر چنگال خود مجسم می ساخته و در فاصله های معین با تصویر پرندگان و زرنشان سازی بر زیبایی و شكوهمندی قلمدان می افزوده اند قلمدان گرفت و گیرگاهی به شیوة تشعیر زرین و گاه با ساخت و ساز و پرداز كاری نقاشی می شده و از جمله هنرآفرینان این نوع كار مصطفی و ملاعلی محمد در كنارة قلمدان نوشته شده است. شماره تصویر در پاره ای از این قلمدانها با شمارش صحیح به پانصد تن می رسد و جای شگفتی است كه در این تصویر با حالات و قیافه های گوناگون و متفاوت، طراحی شده و در عین حال از حداكثر پردازكاری لطیف و ساخت و ساز استادانه برخوردار است. شیوه تشعیری چنان بوده است كه استادان بوسیله قلم نازك با طلا نقش حیوانات را مجسم می ساخته اند بدون اینكه از آب رنگ و پرداز رنگین استفاده كنند.

قلمدان بزم و عروسی: در نقاشی این طرز قلمدان استاد نقش آفرین همه مراسم زناشویی سنتی ایرانی را از نامزد كشان «نامزدكنان» تا عقد عروسی و شب زفاف در سطح روئین قلمدان و دو پهلوی آن به وسیله صحنه پردازیهای بزمی ترسیم كرده و تصویر شركت كنندگان در عروسی از جمله عروس و داماد و خانوادة آنان و عاقد و گواهان و رامشگران و نوازندگان را با كمال دقت ریزه كاری ساخته اند. اینگونه قلمدان كه از نوع پركار آن می باشد كمیابتر از انواع دیگر است و بهایی سنگین دارد.

قلمدان هفت گنبد

اینگونه نقاشی قلمدان مشتمل بر ترسیم صحنه های داستان هفت گنبد بهرام گور است كه شاعر بزرگ، حكیم نظامی آنرا در بهرام نامه به رشته نظم كشیده است. در این نقشبندی، نقاش بزم بهرام را با كنیزك چینی در هفت گنبد، برنگهای مختلف ترسیم كرده و از رقص و پایكوبی رقاصان و ساز و آواز رامشگران و همچنین با ده پیمایی بهرام و معاشقات وی صحنه هایی را نشان داده است.

نقاشی قلمدان هفت گنبد مستلزم استادی و مهارت بسیار بوده و كمتر كسی از نقاشان توانسته است حق مطلب را در این موضوع ادا كند. از جمله استادانی كه اینگونه قلمدان را هر چه نیكوتر پرداخته اند اسماعیل نقاشباشی و سید محمد امامی و كاظم بن نجفعلی را می توان نام برد.

خرید و دانلود آنی فایل

به اشتراک بگذارید

مطالب مشابه :

طرح تحقیقی نقش مذهب در سلامت روان

نقش تولید علم در توسعه یافتگی جوامع، موانع و راهكارهای تولید علمی در گروه پزشكی ایران

موثرترین روش پیشگیری از اعتیاد و جرایم مربوط به موادمخدر

نقش و سهم بازرگانان در جنبش مشروطیت ایران با تكیه بر ایالات چهارگانه تهران، آذربایجان، یزد و بوشهر (1313-1326قمری)

آیا سوال یا مشکلی دارید؟

از طریق این فرم با ما در تماس باشید

پیام سیستم

ورود همکاران

رمز عبور را فراموش کرده ام