پروژه بررسی تاریخچه یارانه

پروژه بررسی تاریخچه یارانه
رشته تحصیلی : علوم انسانی

فرمت فایل : doc

تعداد صفحات : 40

حجم فایل (به کیلوبایت) : 26

فرمت دانلود : رار/ زیپ

مبلغ : 5000 تومان

خرید و دانلود

پروژه بررسی تاریخچه یارانه در 40 صفحه ورد قابل ویرایش 

فهرست مطالب

1- مقدمه...................................................................................................................

2- تاریخچه پرداخت یارانه.......................................................................................

1-2- تاریخچه پرداخت یارانه در ایران................................................................

2-2- تاریخچه پرداخت یارانه در جهان...............................................................

3- هدف از پرداخت یارانه........................................................................................

1-3- تخصیص بهینه منابع..................................................................................

2-3- ثبات اقتصادی............................................................................................

3-3- توزیع عادلانه درآمد...................................................................................

4- مواردی كه می بایست مشمول یارانه گردند.........................................................

1-4- كالاهای حیاتی و استراتژیك......................................................................

2-4- صنایع نوپا..................................................................................................

3-4- كالاهای عمومی.........................................................................................

4-4- صنایع با هزینه ثابت بالا..............................................................................

5-4- صنایع راكد................................................................................................

5- بررسی میزان كارایی یارانه پرداختی.....................................................................

6- یارانه پرداختی به حامل های انرژی در هر یك از بخش ها.................................

7- طبقه بندی یارانه در حسابهای ملی......................................................................

8- روش های پرداخت یارانه....................................................................................

1-8- روش های پرداخت یارانه از نظر مصرف كنندگان یارانه............................

2-8- روش های توزیع یارانه..............................................................................

3-8- روش های پرداخت یارانه از نظر مشمول یارانه بر واحد یا بهاء كالا..........


1- مقدمه

انسان های اولیه برای تغذیه خود از حیوانات و گیاهان استفاده می نمودند. آنها آتش را برای گرم كردن تعداد انسان ها و میزان منابع طبیعی در تعاون قرار داشت لذا انسان ها از نظر تهیه مواد غذایی و انرژی مورد نیاز مشكلی نداشتند.

پس از قرن هجدهم و با شروع انقلاب صنعتی تولید كننده از مصرف كننده جدا شده و پدیده ای بنام تولید انبوه ایجاد گردید. بدین ترتیب بیكباره میزان رفاه افزایش یافت و به تبع آن جمعیت شروع به ازدیاد نمود. جمعیت فوق تبدیل به بازار مصرف تولید كنندگان گردید. برای تولید در سطح انبوه نیاز به انرژی و منابع فراوان بود. بدین ترتیب همزمان با پیشرفت های فوق منابع جدید انرژی مانند نفت و گاز كشف گردید و به سرعت میادین نفتی افزایش یافت. لذا انرژی تبدیل به یكی از نیازهای اساسی و اولیه افراد گردید.

در علم اقتصاد توصیه می شود برای ایجاد عدالت اجتماعی همه افراد از حداقل رفاه برخوردار شوند. بدین ترتیب می بایست همه افراد بتوانند نیازهای اولیه خود را برطرف نمایند. لذا معمولاً در تمام كشورها نسبت به كالاهای اساسی یارانه پرداخت می شود.

با توجه به توضیحات ارائه شده با وقوع انقلاب صنعتی، انرژی به یك كالای اساسی تبدیل گردید. بدین ترتیب در اكثر كشورهای جهان برای ایجاد عدالت اجتماعی انرژی مشمول یارانه گردید. (البته میزان آن در كشورهای مختلف متفاوت می‌باشد.)

در كشور ما نیز انرژی به عنوان یك كالای اساسی محسوب می گردد و مشمول یارانه نیز می باشد. با توجه به پایین بودن قیمت انرژی میزان مصرف آن بشدت افزایش یافته است و بدلیل محدودیت انرژی های فسیلی قیمت آن در سطح جهانی افزایش داشته است. بدین ترتیب دولت برای پوشش شكاف بین قیمت تمام شده و قیمت فروش انرژی به مصرف كنندگان هزینه بسیار زیادی به عنوان یارانه می پردازد كه این امر موجب بروز مشكلات فراوانی در اقتصاد كشور گردیده است.

متاسفانه برخلاف تعریف ارائه شده برای یارانه در رابطه با انرژی یارانه پرداخت شده عادلانه به افراد نیازمند یارانه ارائه نمی گردد. بدین ترتیب علاوه بر اینكه هزینه زیادی توسط دولت پرداخت می گردد، اهداف اولیه پرداخت یارانه نیز برآورده نمی‌شود و همچنین به علت قیمت پایین انرژی میزان مصرف آن بشدت افزایش یافته و این امر موجب بروز مشكلاتی همچون آلودگی محیط زیست گردیده است.

در چند سال اخیر دولت بدنبال تخصیص هدفمند یارانه می باشد. بدین منظور در این پایان نامه سعی می شود سیستم فعلی پرداخت یارانه انرژی مورد بررسی قرار گرفته و با توجه به مشكلات آن، روش جدیدی برای پرداخت یارانه انرژی پیشنهاد گردد. سپس روش پیشنهادی با استفاده از تكنیك سیستم در استامیك مدل شده و تاثیر روش فوق بروی پارامترهای كلان اقتصادی مورد بررسی قرار گیرد.

2- تاریخچه پرداخت یارانه

در ادامه تاریخچه پرداخت یارانه در ایران و سایر كشورهای جهان مورد بررسی قرار می گیرد.

1-2- تاریخچه پرداخت یارانه در ایران

در دوران صفویه نوعی تخفیف های مالیاتی و در دوران قاجار سیاست هایی در جهت توسعه زراعت كه در آن دادن ران و مساعده به مستاجر پیش بینی شده بود را می توان از نخستین جهت گیری های حمایتی دولت دانست.

دخالت مستقیم دولت در عرضه و  تقاضا مربوط به سال 1311 می شود كه در آن زمان دولت اقدام به ساخت سیلو نموده و گندم های كشاورزان را به قیمتی بالاتر از قیمت بازار خریداری نمود. كل میزان پرداخت یارانه دولت بابت تفاوت خرید و فروش كالاهای اساسی تا سال 1351 معادل 1668 میلیون ریال بوده است. كه این مقدار تنها حدود 4/1 درصد یارانه در سال 1354 می باشد. چرا كه همزمان با افزایش قیمت نفت، درآمد عمومی افزایش یافت و به تبع آن تقاضا برای مصرف زیاد گردید.

با توجه به عدم وجود مراكز صنعتی و صنایع زیر بنایی، دولت اقدام به واردات كالاهای اساسی نمود كه این امر موجب زیان بسیاری از كشاورزان گردید. لذا دولت محصولات آنها را به قیمتی بالاتر از قیمت بازار خریداری نمود. در همین راستا به منظور تمركز امور مربوط به پرداخت یارانه در مرداد ماه 1353 دولت اقدام به تاسیس و تشكیل صندوقی بنام «صندوق حمایت از مصرف كننده» نمود.

در زمینه فرآورده های نفتی در سال 1933 شركت نفت ایران- انگلو محصولات تصفیه شده را در ایران به قیمت جهانی می فروخت در حالی كه در سال 1994 قیمت داخلی این محصولات 2% قیمت جهانی آنها بود. در سال 1993 كه تنها یك نرخ ارز حاكم بود و به همین سبب محاسبه معادل دلاری قیمت های داخلی آسان بود. بافرمن قیمت 13 دلار برای هر شبكه فرآورده پالایش شده، یارانه پرداختی معادل 5 میلیارد دلار برآورده شده است. در صورتی كه در همین سال یارانه پرداختی برای دلار و غذا حدود 2/3 میلیارد دلار بوده است[1].

شكل (7) سیستم یارانه همه یا هیچ

از آنجا كه هیچ امكانی برای مصرف بیشتر یا كمتر از مقدار پیشنهادی در اجرای این طرح وجود ندارد به همین دلیل این سیستم بنام همدلی هیچ نامگذاری شده است. چنین یارانه ای در شكل (7) نشان داده شده است. مقدار پیشنهادی S2 توسط یارانه‌ای به میزان AC به دریافت كننده آن ارائه می گردد.

بنابراین یارانه پیشنهادی بصورت نقطه مصرفی Y ظاهر می گردد. بگونه ای كه یارانه اعمالی بر هر واحد Q می باشد. خطی كه از بالای منحنی بی تفاوتی I1 عبور می‌نماید، مطلوبیت را در صورت قبول یارانه پیشنهادی به حداكثر می رساند. اگر نقطه‌ای مثل Y در زیر منحنی بی تفاوتی I1 باشد. بنابراین یارانه پیشنهادی را می گردد. اگر سطح مصرف مورد نظر در این طرح به طور دقیق انتخاب نشده باشد با وجود امكان جانشینی بر خط بودجه جدید كه بالاتر از خط بودجه قبلی است، این نتیجه نیز می تواند بعنوان نقطه بهینه مطرح گردد كه مصرف كننده سطح كمتری از كالای یارانه‌ای را نسبت به قبل به مصرف می رساند. چنین سبد مورد قبولی مانند  است كه شامل مصرف كمتری از كالای یارانه ای در مقایسه به قبل از یارانه ای نقطه x می باشد و چون هدف مورد نظر این سیستم حامل نشده است پس چنین سیستم‌هایی ممكن است به نتایج نامطلوبی نیز منجر شوند.

نقطه هدفی چون w در مقایسه با مصرف اولیه و در نقطه x قابلیت اجرای بهتری را دارا می باشد. چنین سبدی بطور نسبی ارزانتر است و معمولاً از طریق سیستم ساده كاهش قیمت آنرا نمی توان بكار گرفت[2].

3-2-8- توزیع براساس كوپن

سیستم توزیع كوپنی معمولاً هنگامی مورد استفاده واقع می شود كه كالائی محدود بوده و عرضه آن بی كشش باشد. بعنوان مثال آب در طول دوره كمبود، غذا در هول جنگ یا پاركینگ اتومبیل در یك شهر پر ازدحام.

در این مواقع تنها راه حل تضمین برخورداری برخی یا همه افراد از یك مقدار حداقل از كالای شدیداً كمیاب عبارتست از ممانعت از اعمال قدرت خرید آن گروه از آحاد مصرفی در بازار است كه از قدرت خرید بالاتری برخوردار می باشند.

ویژگی اساسی سیستم توزیع كوپنی آنستكه “ارائه كوپن شرط لازم و ضروری برای دریافت كالا خواهد بود‌”. كنترلهای دولت در زمینه ایجاد عدالت در مصرف از طریق توزیع اولیه كوپنها به مصرف كنندگان صورت می گیرد. كوپنها می توانند قابل انتقال و فروش در میان مصرف كنندگان باشند یا اینكه مصرف كنندگان مجاز به فروش كوپنها نباشند. بعلاوه نحوه تخصیص كوپنها می تواند یا بصورت مساوی برای همه و یا برحسب موارد گوناگون استفاده، متفاوت باشد.

دامنه شمول سیستم توزیع كوپنی نیز برحسب گستره های جغرافیایی، جمعیت و كالائی نیز می تواند متفاوت باشد. كه در اینصورت برحسب مورد، آثار و تبعات متفاوتی را در زمینه های توزیع درآمد، مصرف و هزینه اجرا از خود بر جای گذاشته و جهت تحقق اهداف خاصی مفید خواهند بود.

عموماً افراد همچنان ملزم به پرداخت یك قیمت پولی برای دریافت كالاهای كوپنی می باشند. اگر جیره بندی كاملاً موثر و نتیجه بخش باشد، قیمت پولی (با عرضه رقابتی كالا) پایین تر از عدم اجرای جیره بندی خواهد بود. ابتدا حالت غیر قابل انتقال بودن كوپنها را در نظر می گیریم و تحت این شرایط تقاضا در هر قیمت معین نسبت به قبل پایین تر خواهد بود. زیرا برخی از مصرف كنندگان كه مایلند تا قیمت بیشتری را بابت كالا پرداخت كنند، دارایی كوپنی كه آنها را مجاز به تحقق این خواستشان نماید، نخواهند بود.

در نمودار شماره (9) وضعیتی از این نوع نشان داده شده است.

شكل شماره (9)

منحنی تقاضا موثرای اثر توزیع كوپنی و با توجه به چگونگی توزیع آنها از وضعیت D به سمت پائین و چپ و به وضعیت Drd انتقال یافته است. در این نمودار QC تعداد كل كوپنهاست همانگونه كه نشان داده شده است در اثر این امر تقاضا از QO به QC و قیمت نیز از PO به PC كاهش یافته و تمامی كوپنها مورد استفاده واقع شده اند.

در نمودار (10) وضعیتی نشان داده شده است كه در آن برخی از كوپنها مورد استفاده قرار نگرفته باشند. در این حالت منحنی تقاضا در سطحی پائین تر از تعداد كل كوپنها منحنی عرضه را قطع خواهد نمود. بدیهی است كه قیمت در توزیع كوپنی همچنان پائین تر از قیمت بدون استفاده از كوبن (Pnt<P0) بوده و مقدار تعاونی نیز كمتر از تعداد كل كوپنهای منتشره خواهد بود.

عدم استفاده از كوپنهای (QC-Qr) در حقیقت از جانب آن گروه از دارندگان كوپن صورت می گیرد كه ارزش نهایی یك واحد بیشتر از كالای جیره بندی شده برای آنها كمتر از Pnt می باشد.