پایان نامه صدا و بیان برای بازیگر

پایان نامه صدا و بیان برای بازیگر
رشته تحصیلی : هنر و گرافیک

فرمت فایل : doc

تعداد صفحات : 182

حجم فایل (به کیلوبایت) : 142

فرمت دانلود : رار/ زیپ

مبلغ : 20000 تومان

خرید و دانلود

پایان نامه صدا و بیان برای بازیگر

فهرست:

مقدمه........................................ 1

بخش اول: تاریخچه ............................ 8

- چشم انداز تاریخی صدا و بیان ............... 8

- زبان در تاتر .......................... 30

بخش دوم: تكلم................................ 51

- اندامهای گفتار......................... 52

- آوای كلام زبان فارسی ................... 62

- توصیف آوایی مصوت­ها و صامت­ها ........... 65

- تبیین تمایز صدا و گفتار ............... 71

- تولید صدا ............................. 72

- تنفس(كلیات) ........................... 77

- تمرین­ها ............................... 80

بخش سوم: عناصر آواهنگ(لحن) .................. 110

- كیفیت ................................. 112

- قدرت .................................. 116

- زمان .................................. 121

- دانگ صدا .............................. 124

- تمرین­ها ............................... 125

بخش چهارم:تشدید كننده­ها.................       

- حلق/ بینی / دهان .................................................. 135

- تنوع دانگ و شتاب.................................................... 137

- تنوع ارتفاع صدا...................................................... 138

- تمرین­ها ............................... 140

ضمیمه: زمانبندی....................... 147

- شتاب .................................. 148

- ضرب ................................... 152

- ضرباهنگ................................ 153 

- منابع و مآخذ   156

=====================

عنوان رسالة عملی

كسی به سرهنگ نامه نمی­نویسد

عنوان رساله نظری :

صدا و بیان برای بازیگر

======================== بخشهایی از متن:

مقدمه

این رساله درباره جذابترین حرفه­ها در دنیا است. نیز درباره این است كه چگونه بتوانیم زیباترین، متقاعدكننده­ترین و مؤثرین ابزار صوتی-یعنی صدای انسانی را تولید كنیم.

تأتر هنری است جمعی و وابسته به كار گروهی، و بازیگران مردمانی هستند متكی به كار مشترك. كار بازیگری علیرغم تصور بسیاری اشخاص، بسیار پرزحمت و شاق است[1]. آنان نمی­توانند مسئولیت خود را تفویض كنند، نمی­توانند در جریان تمرین و اجرا مرتكب غیبت شوند و بدون همكاری نمی­توانند كار كنند. مهمتر از همه اینكه نمی­توانند از زیر بار تمرین­های شخصی و مطالعه­ی روزانه شانه خالی كنند.

بازیگران انسانهایی اجتماعی­اند كه باید با خودشان و نقش­هایشان رابطة متقابل داشته باشند. بدن و صدا باید هماهنگ با یكدیگر حركت كنند، همچون زمانی كه بازیگر با دیگران حركت و گفتگو می كند. این نكات پیشة بازیگر را هم جذاب می­سازد و هم بسیار مشكل.

من خود به عنوان بازیگر و كارگردان، و تماشاگر، بسیار دیده­ام كه دانشجویان و مجریان كم تجربه و بعضاً پر تجربه به هنگام اجرای نقش، اجرای كلامی پیچیده كه مستلزم طراحی و تربیت بیان است، هراس از نرساندن صدا در سالنی بزرگ، پرداخت خصایص شخصیت، الگوهای متفاوت كلامی، مسئله زمان­بندی و نیاز به انعطاف صدا، مشكلات عدیده­ای پیش روی خود می­یابند. در هرحال خوانندة این سطور- بازیگر- در ارتباط با این مشكلات پیوسته با پرسش­هایی مواجه است، و این رساله در پی آن است پاسخ­هایی پیش رو قرار دهد تا هم دانش نظری او را پیرامون مسایل صدا و بیان صوتی بالا ببرد و هم مواد تمرین عملی برای وی تدارك ببیند . حتی بسیاری معلمین مجرب صدا و همچنین بازیگران توانای صحنه  به ما یاد آور می­شوند كه بازیگر باید نكاتی پیرامون آواز خو اندن بداند. زیرا آواز خواندن یكی از بهترین راههای تربیت صدا است. "خواندن"، حس درك زیر و بمی را تقویت می­كند، توجه به ضربآهنگ[2] را ملكه ذهن می­سازد، آگاهی از ضرب را افزایش می­دهد و موجب روانی و وضوح می­گردد.

بازیگر باید بیاموزد و آنچنان عمل كند تا به روح تماشاگر دست یابد. كار بازیگر این است كه خود را برانگیزد و سرزنده و هوشیار نگاهدارد، نه به خاطر خود بلكه به خاطر تماشاگر. سخن گفتن بخشی از تخیل است، و چنانچه بازیگر دركی از آنچه بر زبان می­آورد نداشته باشد، یا اینكه در كجا سخن می­گوید و با چه كسی، صرفنظر از اینكه درست یا نادرست صدا تولید می­كند، سخن­اش شنیده نخواهد شد.

نكته مهم دیگری كه بازیگر باید به آن بیاندیشد این است كه بكوشد تماشاگر را با آنچه می­گوید درگیر سازد، نه اینكه او را متوجه فنون بیان نماید. فرق است میان به نمایش گذاشتن خلاقیت از راه به كارگیری مهارت، و عرضة مهارت و فن.

بالاتر اشاره كردم كه صدا مانند سازی است كه باید آنرا نواخت. بازیگر لازم است بتواند این ساز را هم تند و هم كند بنوازد، و در انجام این كار هم فنی باشد و هم با احساس، اما در اینكه كدامیك را بر دیگری مقدم بدارد جای بحث و مجادله نیست-فن وسیله­ای است برای انتقال هرچه بهتر حقیقت احساس (یا محتوا)، و چنانچه بازیگر بر این گمان باشد كه یكی از این دو در الویت است، به راه خطا رفته.

 


[1] - دانیل می­یر دینكگراف در كتاب "رویكردهای بازیگری" (راتلج،2001،ص163) به نقل از آلیسون هاج نویسنده­ی كتاب "تربیت بازیگر در قرن بیستم" مینویسد: تربیت بازیگر بی نظیرترین پدیدة تأتر در قرن بیستم است.

[2] - در بخش ضمیمه پیرامون زمانبندی (rate, tempo, rhythm) به طور مشروح سخن خواهیم گفت.

...

تولید صدا :

عوامل اصلی برای تولید صدای خوب از این قرارند: 1-راحتی بدن 2-وضعیت بدن
3-ذخیره هوایی خوب 4- استفادة با نظارت از هوای بازدم بوسیله دیافراگم و قفسه سینه
5- توانایی تولید یك نت ثابت در سراسر گستره صدا 6-تشدیدكننده­های دهان و حلق باید باز بمانند و به هیچ روی دچار انقباض نگردند. 7-عقب زبان نباید هنگام خروج آوا مانعی ایجاد كند. 8- نرم كامه باید بدون هیچگونه انقباضی افراشته باشد تا از ایجاد صدای خشیومی (تودماغی) ممانعت شود. 9- شكل گیری آواها باید در میان دهان صورت گیرد تا به پرتاب صدا" Projection" كمك شود و هم اینكه آهنگ صدا كیفیت "توكشیده" یا "حلقی" پیدا نكند.

راحتی بدن:

انقباض در بدن بویژه در اندامهای گفتار می­تواند موجب از دست رفتن صدا و آسیب همیشگی تارهای صوتی گردد. بنابراین كسب توانایی راحت ساختن بدن نخستین گام مهمی است كه بازیگر و هر كاربر صدا باید پشت سر بگذارد.چنانچه انقباضی در بدن حضور داشته باشد هیچ تمرینی فایده نخواهد بخشید. بدون نظارت بر اندامهای بدن و تحت فرمان درآوردن آنها نمی­توان توقع تولید صدای خوب را داشت.« بازیگر باید كشف كند چگونه بدنش تن به كار می­دهد، و به آن بیاموزد تا به آسانی انجام وظیفه كند.»[1]سیسلی بری معلم صدا و بیان بر این عقیده است كه راحتی بدن از اهمیتی حیاتی برخوردار است، زیرا به یك معنا، راحتی بدن یعنی تشدید.« [2]هر گونه گرفتگی در گردن، شانه­ها و پشت سر مانع از تنفس درست می­شود، و در نتیجه تشدیدكننده­ها نخواهند توانست بطور كامل عمل كنند. به كار گرفتن راحتی بدن شخص را كمك می­كند تا از پس موقعیت مفروض برآید. زمانی كه راحتی وجود داشته باشد شخص احساس نیكوتری دارد و در نتیجه نگرانی از او دور می­شود. راحتی بدن به مفهومی كه در اینجا بكار می­رود دور كردن آن گرفتگی عضلانی كه مانع آزادی حركت صحیح اندامهای گفتار می­شود و توانایی حفره­های تشدیدكننده را عقیم می­گذارد. عدم حضور راحتی( انقباض عضلانی غیر ضروری) نه تنها صدا را معیوب می­سازد و تكلم راحت را مختل می­كند، بلكه حركت بدن را ناخوشایند و بد قواره می­سازد.


[1] -Acting skills, 2nd ed. Hugh Morison, AC.Black, 1998,p.34

[2] - The Actor and the text,2nd ed. Cicely Berry, Applaurabooks, N.Y.

    1992, p.25

 ...

تمرین­هایی برای اندامهای گفتار: آرواره، زبان، لب­ها، نرم كامه

/آرواره: سر را راست نگهدارید و آروارة پایین را رها سازید، بطوری كه فاصله میان دندانهای بالا و پایین كمتر از دو سانتیمتر نباشد. حال سی مرتبه آرواره را بطرف بالا ببرید و رها سازید. حركت را منظم انجام دهید. با انجام این تمرین فاصله یاد شده بدست خواهد آمد. فراموش نكنید كه زبان در كف دهان قرار می­گیرد.

/ از راه بینی نفس بكشید. آرواره را رها كنید. با رعایت فاصله­ای باندازه دو سانتیمتر میان دندان بالا و پایین بازدم را از دهان خارج سازید. آرواره را راحت بالا بیاورید و بطور منظم تمرین مذكور را سی مرتبه تكرار كنید.

/ تا حد ممكن آرواره را راحت پایین بكشید. نوك زبان را پشت دندانهای پایین قرار دهید. ( مثل همیشه!) آرواره پایین را از چپ به راست و از راست به چپ 5 مرتبه به نرمی حركت دهید. سپس حركت دورانی از چپ به راست و از راست به چپ را با آرواره انجام دهید. هر حركت 5 مرتبه . در انجام این تمرین نباید فشار به آرواره وارد آورید یا آنرا منقبض نمایید.

/زبان: آرواره پایین، نوك زبان پشت دندانهای پایین. نوك زبان را به جلوی سخت كامه پشت دندانهای بالا برسانید و حرف "ل"(نه "لام") را پشت سر هم بیست بار تكرار كنید. سپس همین عمل را با حرف "ر" انجام دهید. فراموش نكنید كه آرواره پایین است. حال، زبان را از پایین به محل یاد شده بچسبانید و مجدداً به پایین برگردانید.

/ آرواره را پایین رها كنید. زبان را تا آنجا كه می­توانید مستقیم از دهان خارج كنید و مجدداً به داخل ببرید. بیست مرتبه این عمل را تكرار كنید. سپس، هنگامی كه زبان خارج از دهان است نوك را به بالا و پایین حركت دهید. آنگاه زبان را به داخل بكشید و در میان حفره دهان "لار" را بطور مداوم و سریع ادا كنید.

/ آرواره را رها سازید. بكوشید نوك زبان را به نرم كامه برسانید. زبان در این وضعیت بطرف حلق خم می­شود. این تمرین را ده مرتبه تكرار كنید.

/ لب­ها: آرواره رها، نوك زبان پشت دندانهای پایین. لب­ها را گرد كنید و بطرف جلو بكشید، و نجوا كنید" هو"(Hoo). فقط لب­ها حركت می­كنند. تصویر حركت لب­ها را برای ادای "هوو" در ذهن خود ببینید. بیست مرتبه تمرین را تكرار كنید. دقت كنید هنگام تمرین اندامهای گفتار آنها را ( و در نتیجه خود را) خسته نكنید./آرواره را پایین بیندازید، لب­ها را گرد كنید و به جلو بكشید. بخوانید "ه هو هوو" دوازده مرتبه تكرار كنید. واژة "سوپ" را ده بار مؤكد ادا كنید.

 ...