پایان نامه هیدرولوژی اقلیم منطقة سبزوار

پایان نامه هیدرولوژی اقلیم منطقة سبزوار
رشته تحصیلی : جغرافیا

فرمت فایل : doc

تعداد صفحات : 200

حجم فایل (به کیلوبایت) : 1805

فرمت دانلود : رار/ زیپ

مبلغ : 17000 تومان

خرید و دانلود

پایان نامه هیدرولوژی اقلیم منطقة سبزوار

فهرست

عنوان                                                                                                  صفحه

پیشگفتار................................................................................................................................................. 1

فصل اول: نكاتی چند راجع به تحقیق

1-1- انگیزه و انتخاب موضوع ........................................................................................................ 5

2-1- طرح مسئله................................................................................................................................ 6

3-1- فرضیه ها.................................................................................................................................... 7

4-1- مطالب مورد مطالعه................................................................................................................. 8

5-1- روش تحقیق ............................................................................................................................ 9

فصل دوم: تشریح خصوصیات منطقة مورد مطالعه

1-2- موقعیت و وسعت ................................................................................................................... 14

2-2- آب و هوا ................................................................................................................................... 17

3-2- هیدرولوژی................................................................................................................................. 19

4-2- زمین‌شناسی ............................................................................................................................ 22

5-2- منابع اراضی و خاك................................................................................................................ 24

1-5-2- تیپ كوهستان ها............................................................................................................... 28

2-5-2- تیپ‌تپه‌ها.............................................................................................................................. 28

3-5-2- تیپ فلاتها و تراسهای فوقانی ........................................................................................ 28

4-5-2- تیپ دشتهای دامنه............................................................................................................ 29

5-5-2- تیپ دشتهای روخانه‌ای ................................................................................................... 29

6-5-2- تیپ دشتهای سیلابی ...................................................................................................... 30

8-5-2- تیپ واریزه‌های بادبرنی سنگریزه‌دار.............................................................................. 30

9-5-2- تیپ آبروفتهای بادبزنی شكل سنگریزه‌دار................................................................... 31

10-5-2- تیپ اراضی متفرقه.......................................................................................................... 31

6-2- كشاورزی ................................................................................................................................... 33

7-2- تیپ گیاهی .............................................................................................................................. 34

فصل سوم: موقعیت و زمین شناسی سبزوار و دشتهای آن

1-3- موقعیت سبزوار........................................................................................................................ 41   

1-1-3- موقع ریاضی ....................................................................................................................... 41

2-1-3- موقع نسبی........................................................................................................................... 41

2-3- موقعیت دشت جوین.............................................................................................................. 42

1-2-3- موقع ریاضی ....................................................................................................................... 42

2-2-3- موقع نسبی ......................................................................................................................... 42

3-2-3- ائوسن ................................................................................................................................... 43

4-2-3- اتولیكوسن............................................................................................................................ 44

5-2- میوسن ...................................................................................................................................... 44

فصل چهارم: آب و هوا

1-4- توده‌های هوا مؤثر در منطقه: .............................................................................................. 47

1-1-4- توده هوای مدیترانه............................................................................................................ 47

2-1-4- توده‌ هوای پر فشار سیبری ............................................................................................ 47

3-1-4- توده‌های شمالی و غربی ................................................................................................. 48

4-1-4- توده های خزری ................................................................................................................ 48

2-4- تیپ اقلیم مو رد مطالعه........................................................................................................ 49

1-2-4- روش دمارتن........................................................................................................................ 49

3-4- عناصر اقلیمی‌........................................................................................................................... 52

1-3-4- شمار روزهای یخبندان..................................................................................................... 53

2-3-4- تعداد ساعات آفتابی ......................................................................................................... 53   

3-3-4- رطوبت نسبی ..................................................................................................................... 54

4-3-4- باد............................................................................................................................................ 55

5-3-4- بارندگی ................................................................................................................................ 55

فصل پنجم: ژومرفولوژی‌ شهرستان

1-5- تأثیر فرایندهای درونی و بیرونی در مرفولوژی منطقه ................................................. 66

1-1-5- فرایندهای دروزنی (تكتونیك و ساخمان زمین) ...................................................... 66

2-1-5- فرایندهای بیرونی ............................................................................................................. 67

2-5- واحدهای ژئومرفولوژی منطقه ............................................................................................ 68

1-2-5- واحد كوهستان .................................................................................................................. 68

1-1-2-5- قلل فرسایش یافته ...................................................................................................... 71   

2-1-2-5- واحد تپه ماهوری ........................................................................................................ 71

2-2-5- واحدهای مخروطه افكنه‌ای ............................................................................................ 72

3-2-5- واحد دشت ......................................................................................................................... 72

فصل ششم: هیدرولوژی آبهای سطحی شهرستان

مقدمه: .................................................................................................................................................... 74

1-6- حوضة آبریز  دشت سبزوار .................................................................................................. 81

1-1- 6- كال انجمنه......................................................................................................................... 81

2-1-6- كال ششتمد ....................................................................................................................... 82

3-1-6- رودخانه كیذور ................................................................................................................... 83

4-1-6- رودخانه رودآب سبزوار...................................................................................................... 84

5-1-6- رودخانه سلیمانیه................................................................................................................ 85

6-1-6- رودخانه شمس آباد............................................................................................................ 87

7-1-6- رودخانه گزوا......................................................................................................................... 86

8-1-6- رودخانه بالش آباد............................................................................................................... 87

9-1-6- رودخانه دلبر......................................................................................................................... 88

10-1-6 رودخانه ریوند...................................................................................................................... 89

11-1-6- رودخانه كراب .................................................................................................................. 90

12-1-6- رودخانه بفره .................................................................................................................... 90   

13-1-6- روخانه مهر ....................................................................................................................... 91

14-1-6- رودخانه استر بدر ........................................................................................................... 92

15-1-6- رودخانه كال شور سبزوار ............................................................................................. 93

16-1-6- رودخانه سنگرد................................................................................................................. 94

2-6- حوضة آبریز دشت جوین و سلطان آباد ........................................................................... 95

مقدمه...................................................................................................................................................... 96

1-2-6- رودخانه جوین (كالشور جوین) ..................................................................................... 99

2-2-6- رودخانه مشكان................................................................................................................... 99

3-2-6- رودخانه سرولایت (نشیب) .............................................................................................. 101

4-2-6- رودخانه كایستان ............................................................................................................... 103

5-2-6- رودخانه ترسك .................................................................................................................. 107

6-2-6- رودخانه ارگ ....................................................................................................................... 108

فصل هفتم: هیدرولوژی آبهای زیرزمین شهرستان

مقدمه: .................................................................................................................................................... 110

1-7- دشت سبزوار ........................................................................................................................... 112

1-1-7- چاه‌ها (عمیق و نیم عمیق) ........................................................................................... 115

2-1-7- قنوات ................................................................................................................................... 116

3-1-7- چشمه‌ها .............................................................................................................................. 118

4-1-7- نتیجه .................................................................................................................................... 119

2-7- دشت جوین............................................................................................................................... 121

1-2-7- چاهها- (عمیق – نیم عمیق) ....................................................................................... 122

فصل هشتم: چگونگی بهره‌برداری و كیفیت منابع آن شهرستان

1-8- تأثیر سازنده‌ها در منابع آب دشت جوین- داورزن- سبزوار........................................ 124

2-8- خصوصیات لایه‌های آبدار در سه دشت............................................................................ 125

3-8- مطالعات ژئوفیزیك و چاههای اكتشافی ........................................................................... 127

4-8- ضرائب هیدرودینامیكی ........................................................................................................ 128

5-8- بررسی نقشه‌های كم عمق و تراز آب زیر زمینی ......................................................... 129

6-8- بهره‌برداری از منابع آب زیر زمینی ................................................................................... 133

7-8- حداكثر ظرفیت مجاز بهره‌برداری از منابع آب زیرزمینی در دشت سبزوار 137

8-8- كیفیت آب در سطح شهرستان .......................................................................................... 138

1-8-8- طبقه بندی آب از نظر كشاورزی .................................................................................. 139

2-8-8- طبقه‌بندی آبهای منطقه‌ای از نظر شرب .................................................................... 140

1-2-8-8- دشت جوین.................................................................................................................... 140

1-1-2-8-8- آبهای شرب حد فاصل ایستگاه سبزوار تا ایستگاه راه آهن بیهق 140

2-1-2-8-8- آبهای شرب حد فاصل ایستگاه بیهق تا نقاب ................................................. 141

3-1-2-8-8- آبهای شرب حد فاصل ایستگاه نقاب تا سنخواست ...................................... 141

4-1-2-8-8- دشت سبزوار ........................................................................................................... 142

1-2-2-8-8- آبهای نواحی جنوب سبزوار ................................................................................ 142

2-2-2-8-8- آبهای نواحی شمالی غرب سبزوار ..................................................................... 142

3-2-2-8-8- آبهای سبزوار و شرق سبزوار .............................................................................. 143

3-2-8-8- دشت داورزن ................................................................................................................. 143

9-8- علل شوری آب شهرستان سبزوار ...................................................................................... 144

10-8- مسئلة تهاجم آبهای شور زیرزمینی به سفره آب شیرین ........................................ 145

11-8 تغییرات سطح آب در شهرستان سبزوار ........................................................................ 146

12-8- نتیجه‌گیری ........................................................................................................................... 150

فصل نهم: ارزیابی منابع و مسائل آب شهرستان

1-9- ارزیابی منابع آب زیرزمینی دشت سبزوار ....................................................................... 151

1-1-9- جریان آب زیرزمینی ورودی از سفره .......................................................................... 155

2-1-9- جریان آب زیرزمینی خروجی از سفره......................................................................... 155

3-1-9- برداشت از سفرة‌ آب زیرزمینی ..................................................................................... 156

4-1-9- تبخیر از سطح سفره ........................................................................................................ 156

5-1-9- تغذیة‌ سفره ناشی از سیلابهای ورودی ....................................................................... 156

6-1-9- تغذیه از آب برگشتی كشاورزی .................................................................................... 156

7-1-9- زهكشی از سفره آب زیرزمینی ..................................................................................... 157

2-9- ارزیابی منابع آب زیرزمینی دشت جوین.......................................................................... 159

1-2-9- نفوذ در ارتفاعات ................................................................................................................ 167

2-2-9- نفوذ در دشت توسط باران .............................................................................................. 168

3-2-9- نفوذ جریانهای سطحی و سیلابی ................................................................................. 168

4-2-9- نفوذ آب آبیاری .................................................................................................................. 168

5-2-9- نفوذ فاضلاب........................................................................................................................ 169

6-2-9- تخلیة‌از منابع آب زیرزمینی ........................................................................................... 169

3-9- ارزیابی منابع آب زیرزمینی دشت داورزن........................................................................ 169

1-3-9- نفوذ آب در ارتفاعات ........................................................................................................ 169

2-3-9- نفوذ باران در دشت ........................................................................................................... 170

3-3-9- نفوذ جریانهای سطحی ..................................................................................................... 170

4-3-9- مقداری آب نفوذی از طریق آبیاری ............................................................................. 170

5-3-9- نفوذ فاضلاب ....................................................................................................................... 170

6-3-9- وضعیت جریان خروجی دشت ...................................................................................... 172

7-3-9- نتیجه و پیشنهاد................................................................................................................. 170

فصل دهم: طرحهای عمرانی (طرحهای تغذیه مصنوعی و سدها)

1-10- كاربرد تغذیة مصنوعی ....................................................................................................... 172

2-10- روشهای تغذیة مصنوعی برای منطقه ............................................................................ 172

1-2-10- روش مستقیم یا تزریق 4............................................................................................. 172

2-2-10- روش غیرمستقیم یا نفوذ و اداری............................................................................... 173

3-2-10- پخش سیلاب .................................................................................................................. 173

2-3-2-10- روش تغذیه حوضچه‌ای............................................................................................ 173

3-3-2-10- بهسازی و اصلاح بستر رودخانه‌ای ....................................................................... 173

4-3-2-10- گودالهای طبیعی و مصنوعی................................................................................... 174

5-3-2-10- سدهای تغذیه: ........................................................................................................... 174

6-3-2-10- خاكریزهای هلالی ..................................................................................................... 174

7-3-2-10- ایجاد بانكت (چاله‌های كوچك).............................................................................. 174

3-10- ویژگیهای تغذیه مصنوعی در مناطق خشك و نیمه خشك..................................... 174

4-10- خصوصیات طرحهای پیشنهادی تغذیة مصنوعی ....................................................... 176

5-10- طرحهای تغذیة مصنوعی .................................................................................................. 177

1-5-10- محل تغذیه........................................................................................................................ 179

2-5-10- روش تغذیه....................................................................................................................... 179

6-10- طرح تغذیه مسیل خسروجرد............................................................................................ 180

7-10- طرحهای عمرانی كوچك تغذیه در شمال دشت......................................................... 181

8-10- طرح عمرانی مسیل رودخانة‌ سنگرد............................................................................... 183

9-10- طرح تغذیه رودخانة‌ جوین................................................................................................. 183

1-9-10- ظرفیت طرح..................................................................................................................... 185

2-9-10- روش تغذیه....................................................................................................................... 185

3-9-10- محل تغذیه........................................................................................................................ 185

فصل یازدهم: نتیجه‌گیری و پیشنهادات 187

1-11- نتیجه‌گیری مطالعات .......................................................................................................... 190

1-1-11- دشت سبزوار ................................................................................................................... 190

2-1-11- دشت جوین...................................................................................................................... 190

2-11- پیشنهادات.............................................................................................................................. 192

1-2-11- دشت سبزوار ................................................................................................................... 192

2-2-11- دشت جوین...................................................................................................................... 192

3-2-11- دشت داورزن..................................................................................................................... 192

فصل دوازدهم: پیوستها

1-12- منابع مورد استفاده ............................................................................................................. 195

2-12- جداول و نمودارها................................................................................................................. 200

3-12- نقشه ........................................................................................................................................ 199

پیشگفتار

آگهی از كم و كیف منابع آب كشور و چگونگی تحولات آتی در تقاضا برای آب و خدمات وابسته به آب، از پیش شرط ‌های اصلی و اساسی برای برنامه‌ریزی و مدیریت معقول منابع آب محسوب می‌شود. افزایش و تشدید تقاضا برای آب و خدمات مربوط به آن، تنزل كنترل كیفیت منابع آب سطحی زیر زمینی و هم چنین تخریب محیط زیست كه بر اثر شهرنشینی و صنعتی شدن و تحول در كاربرد اراضی ایجاد گردیده و شتاب می‌گیرد، منابع آب موجود هر كشور را حت فشارهای فزاینده قرار داده و مدیریت معقول و منطقی آن بسیار دشوار و پیچیده  تر از سابق نموده است. بحران آب در سطح بین‌الملل از مدتهای قبل به طور جدی توسط سیاست گذاران و متخصصین آب را به خود جلب نموده است. اثرات نامطلوب زیست محیطی در اثر تجمع گازهای گلخانه‌ای در جو سبب گرم شدن زمین و تغییر توزیع زمانی و مكانی بارش گردیده و منطق گرم و خشك با كاهش قابل توجه منابع آب رو به رو خواهند شد كه متعاقب آن فاصلة زمانی بین وقوع و شدت خشكسالی‌ها و سیلابها تغییر می‌یابد به طور كلی اثرات  متقابل توسعه و محیط زیست افزایش جمعیت و ضرورت حفظ امنیت غذایی چالش‌های مهمی‌در عرصه مدیریت عرضه و تقاضای آب كنترل آلودگی منابع آب، مدیریت مقادیر جدی و بحرانی و مدیریت آبهای مشترك به وجود آوره است. برای رویارویی و دستیابی به راه كارهای مناسب جهت غلبه یا مهار بحران آب نیاز به آمار و اطلاعات از وضعیت موجود و روند گرایش مسلط حاكم می‌باشد. ارزیابی منابع آب از می‌توان یكی از مهمترین اقدامات دانست كه برای افزایش آگاهی و شناخت دربارة شرایط منابع آب كشور انجام می‌پذیرد. از این رو نتایج این گونه بررسی‌ها در برنامه‌ریزی و مدیریت درست منابع آب فوق‌العاده مؤثر و سودمند است . ارزیابی منابع آب در سطح ملی با توجه به حجم اطلاعات و آمار جمع‌آور شده با تكیه بر اطلاعات محدود و شیوه‌های قدیمی‌پردازش اطلاعات مشكل بوده و قطعاً جوابگوی حل معضلات موجود نمی‌باشد و ضرورت ایجاد سامانه نوین بانكهای اطلاعات و تحلیل‌های منطقه‌ای را ایجاب می‌كند. با توجه به گسترش روزافزون جمعیت، به ویژه در شهرها كه تغییر در الگوهای اقتصادی را به بار می‌آورد و همچنین بروز تغییر در روند مصارف عمومی‌كشور، نیاز به ذخیره‌سازی و مهار آب ها از طریق سدسازی در ابعاد فزاینده‌ای محسوس‌تر می‌‌گردد. (45) با توجه به اینكه بارش میانگین سالیانه جهان 840 میلی‌متر و بارش میانگین سالیانه ایران 260 میلی متر پس ایران حدود 30 درصد بارش جهانی را داراست ، و هم چنین بارش متوسط قارة آسیا 732 میلی متر كه ایران 33 درصد بارش آسیا را داراست. (29)

با این وجود اختلاف ریزش در سطح كرة زمین موجب گردیده تا دانشمندان كشورها را به، پرآب، كم آب و آنهائی كه با بحران آب مواجه هستند طبقه‌بندی كنند.

در شرایط كنونی 26 كشور جهان به طور شدید دچار كم آبی هستند، كه از جمله 9 كشور در خاورمیانه و چند كشور در افریقای شمالی مانند: مصر، سودان، لیبی . . . . را می‌توان نام برد، به گونه‌ای كه بحران آب چالش بزرگ این كشورها در قرن 21 خواهد بود، برای جلوگیری از خونریزهای احتمالی بر سر آب و استفاده بهینه از منابع و تقسیم عادلانه این مایة‌حیاتی به گفتگوی تمدنهای بشری نیاز مبرم داریم. (13) شرایط هیدروژئوگرافی مناطق مختلف ایران ( از نظر پراكندگی مناطق مرطوب، نیمه خشك و خشك) از یك طرف و محدود بودن میزان آب و زمین مستعد در دسترس از طرف دیگر ایجاب می‌كند كه به منظور برخورداری از اقتصادی خودكفا و مستقل، سدهای زیادی ساخته شود، در این راستا باید از ذخیره‌سازی آب برای گسترش زمین‌های تحت كشت و افزایش تولیدات كشاورزی و دامی‌در سطح كاملاً گسترده و مناسب در سطح شهرستان سبزوار و دیگر نقاط كشور استفاده شود. بطور كل احداث یك سد برای تحقق اهداف تعیین شده‌ای در چهار چوب نیازهای اجتماعی انجام می‌گردد، كه بدین ترتیب اهمیت مخازن آبی جهت جمع‌آوری آبهای سطحی به منظورهای مختلف مانند كنترل سیلاب و تنظیم آب جهت مصارف شرب، كشاورزی و صنعتی تولید انرژی برق بر كسی پوشیده نیست. منابع آب زیرزمینی نقش عمده‌ای در توسعه كشاورزی، صنعتی و بهداشتی سطح شهرستان سبزوار و كشور ایران دارد، و بهره‌برداری بیش از پیش ، این منابع ارزشمند را به معرض خطر جدی قرار داده است. دو خطر بزرگ بهای زیرزمینی را تهدید می‌كند، استخراج بی‌رویه به دلیل سهولت دستیابی به این منابع كه باعث پائین آمدن سطح ایستایی در آبخوان و نابودی ذخائر آب زیرزمینی شده و تبعات خطرناكی مانند نشست زمین را بدنبال دارد. دومین خطر، آلودگی شدید در نتیجه توسعه شهرها و ایجاد صنایع و استفاده از كودهای شیمیائی می‌باشد.

اگر چه سفره‌های آب زیرزمینی خود به صورت یك فیلتر در تصفیه آب، نقش ایفا می‌كنند، تغذیه مصنوعی آبخوان به مثابه یكی از اشكال توسعه منابع آب خطرات ناشی از بهره‌برداری بیش از حد و آلودگی آنرا به طور مؤثر كاهش می‌دهد. ارزیابی پروژه های تغذیه مصنوعی ایجاد شده در كشور و سطح شهرستان به جهت عقلانی و اقتصادی نبودن این پروژه‌ها از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است. متأسفانه هنوز در كشور به صورت عملی ارزیابی این پروژه‌ها از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است. متأسفانه هنوز در كشور به صورت علمی‌ارزیابی این پروژه انجام نگرفته است و به همین دلیل زمینه برای طرح ادعاهای مبالغه آمیز در خصوص ارائه راندمان‌های بالای تغذیه مصنوعی و‌ آبخوان دارای فراهم شده است.

ولی از آنجایی كه هر ساله به میزان قابل توجه شاهد افت آبهای زیرزمینی در سطح كشور و شهرستان سبزوار می‌باشیم چاره جز این چیست؟